Realizacja nowych inwestycji przyprawia wielu przedsiębiorców o ból głowy i niejednokrotnie drenuje konta bankowe. Począwszy od biznesplanów, przez projekty architektoniczne, inwestycyjne i realizacyjne, po konieczność uzyskania wszelkich niezbędnych zezwoleń. Dlatego, gdy już na początku tego ostatniego etapu pojawia się pytanie o raport oddziaływania na środowisko, a przeglądarka internetowa wyświetla mnóstwo bełkotliwych informacji, pisanych kompletnie niezrozumiałym językiem, trudno się dziwić powszechnej frustracji, a nawet porzucaniu podjętych zamierzeń. Nie jest wszak w powszechnym mniemaniu tajemnicą, że wszystko co wiąże się mniej lub bardziej ze środowiskiem, musi sprawiać problemy. Rzućmy zatem trochę światła na całe postępowanie.

Mówiąc o ocenie oddziaływania na środowisko rozumie się przez to postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. W wyniku przeprowadzenia oceny właściwy organ, najczęściej wójt burmistrz lub prezydent miasta, rzadziej starosta lub regionalny dyrektor ochrony środowiska, wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja ta określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, rozumianego jako zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin. Od jej wydania uzależnione jest następnie uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, pozwolenia wodnoprawnego, koncesji na wydobycie kopalin i wielu innych, bez których realizacja zamierzonej inwestycji jest niemożliwa. Mówiąc inaczej, ocena oddziaływania ma za zadanie sprawdzić, w oparciu o przygotowane przez inwestora dokumenty, czy planowane przedsięwzięcie może zostać zrealizowane bez znacznej szkody dla środowiska.

To, czy dla planowanego przedsięwzięcia konieczne jest wykonanie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko zależy przede wszystkim od rodzaju inwestycji. Ustawodawca w rozporządzeniu w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko wyliczył cały katalog zamierzeń inwestycyjnych, które będą miały zawsze lub potencjalnie znaczące oddziaływanie. Co do zasady zatem, jeśli planowane przedsięwzięcie nie figuruje w rozporządzeniu, strategiczna ocena nie będzie wykonywana.

Ocena przeprowadzana jest na podstawie raportu oddziaływania na środowisko oraz szeregu dokumentów, takich jak na przykład mapy ewidencyjne, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w zależności od rodzaju inwestycji, dołącza się raport lub kartę informacyjną przedsięwzięcia. Zarówno zawartość raportu, jak o karty informacyjnej przedsięwzięcia, została określona w ustawie. Ze względu na możliwość obniżenia kosztów zamierzenia warto jednak skorzystać z możliwości zwrócenia się do organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach o określenie zakresu raportu na podstawie karty informacyjnej przedsięwzięcia, by nie zlecać przygotowania raportu profesjonalnej firmie dwukrotnie. To organ bowiem powinien być najlepiej poinformowany, na co należy zwrócić szczególną uwagę przy sporządzaniu raportu, a ustawowy katalog elementów ma charakter uniwersalny i nie zawsze pozwala we właściwy sposób przeanalizować wszelkie aspekty oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Dysponując zakresem raportu oddziaływania na środowisko, inwestor zobowiązany jest do przeanalizowania wpływu zamierzonego przedsięwzięcia na otoczenie. Jeśli wpływ ten jest nieznaczny, organ nie powinien mieć wątpliwości i po zapewnieniu społeczeństwu możliwości udziału w postępowaniu (w ramach którego zainteresowane osoby będą mogły zapoznać się z zamierzeniem inwestora), wyda decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, dysponując którą można podjąć działania, zmierzające do uzyskania pozostałych niezbędnych zezwoleń.